Задание
Һүҙҙәрҙе дөрөҫ итеп уҡығыҙ. Һәр бер һүҙгә күплек ялғауҙары өҫтәп яҙығыҙ. Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылы һүҙҙәрҙе айырып яҙығыҙ. Ялғауҙарҙың яҙылышын аңлатығыҙ.
әкиәт, әсәй, ишек, гараж, дәрес, дәфтәр, һүҙ, кеше, өҫтәл, урам, китап, күлдәк, урман, сәскә, йылға, ағас, алма
Читаю слова и ставлю каждое во множественное число. Суффикс множественного числа зависит от двух вещей: гласной слова (твёрдая или мягкая) и последнего звука.
Выбор суффикса:
- после гласных — -лар / -ләр;
- после м, н, ң, з, ж и л — -дар / -дәр;
- после р и й — -ҙар / -ҙәр;
- после глухих ҡ, к, п, с, т, һ, ш и т. д. — -тар / -тәр.
Слова с твёрдыми (калын) гласными:
- гараж — гараждар (после ж пишется -дар)
- китап — китаптар (после п пишется -тар)
- урам — урамдар (после м пишется -дар)
- урман — урмандар (после н пишется -дар)
- йылға — йылғалар (после гласной пишется -лар)
- ағас — ағастар (после с пишется -тар)
- алма — алмалар (после гласной пишется -лар)
Слова с мягкими (нәҙек) гласными:
- әкиәт — әкиәттәр (после т пишется -тәр)
- әсәй — әсәйҙәр (после й пишется -ҙәр)
- ишек — ишектәр (после к пишется -тәр)
- дәрес — дәрестәр (после с пишется -тәр)
- дәфтәр — дәфтәрҙәр (после р пишется -ҙәр)
- һүҙ — һүҙҙәр (после ҙ пишется -ҙәр)
- кеше — кешеләр (после гласной пишется -ләр)
- өҫтәл — өҫтәлдәр (после л пишется -дәр)
- күлдәк — күлдәктәр (после к пишется -тәр)
- сәскә — сәскәләр (после гласной пишется -ләр)
В башкирском языке действует закон гармонии гласных: к твёрдым словам добавляются суффиксы с а (-лар, -дар, -тар, -ҙар), к мягким — суффиксы с ә (-ләр, -дәр, -тәр, -ҙәр). Начальная согласная суффикса (л, д, т, ҙ) зависит от последнего звука слова.
Ҡалын һүҙҙәр: гараждар, китаптар, урамдар, урмандар, йылғалар, ағастар, алмалар.
Нәҙек һүҙҙәр: әкиәттәр, әсәйҙәр, ишектәр, дәрестәр, дәфтәрҙәр, һүҙҙәр, кешеләр, өҫтәлдәр, күлдәктәр, сәскәләр.
