Правый край строк обрезан: в заданиях
Чаму нашы продкі адухаўлялі прыроду?
- Продкі жылі ў цеснай сувязі з прыродай: ураджай, надвор'е, паляванне і рыбалка вызначалі, ці выжывуць яны.
- Тлумачыць грозу, мароз, засуху, хваробы навуковымі прычынамі яны не маглі.
- Таму яны лічылі, што ў кожнай з'явы і кожнага прадмета (лес, возера, поле, агонь, вецер, дом) ёсць свой дух або гаспадар.
- Да такіх духаў і багоў людзі звярталіся з просьбамі, ахвяраваннямі і абрадамі, каб дамовіцца з імі і не пакрыўдзіць.
Адухаўленне прыроды — аснова язычніцкага светапогляду: чалавек не аддзяляў сябе ад прыроды і лічыў яе жывой.
Нашы продкі залежалі ад прыроды і не ведалі прычын прыродных з'яў, таму лічылі, што ў лесе, вадзе, полі, вятры і інш. жывуць духі і багі, якіх трэба шанаваць і задобрваць.
Назавіце багоў беларускай міфалогіі. Прыгадайце, чым добрыя багі спрыялі нашым продкам.
- Багі беларускай міфалогіі: Пярун, Вялес (Волас), Ярыла, Лада, Дажбог, Сварог, Купала, Жыва, Мара (Марана).
- Чым дапамагалі:
- Пярун — бог навальніцы і маланкі, даваў дождж, ахоўваў ад злых сіл.
- Дажбог — бог сонца, даваў святло і цяпло.
- Вялес (Волас) — апекун жывёлы і багацця.
- Ярыла — бог вясны, абуджаў прыроду і даваў ураджай.
- Лада — багіня кахання, шлюбу і сямейнага ладу.
- Жыва — багіня жыцця і росквіту.
Пярун, Вялес, Дажбог, Ярыла, Лада, Купала, Жыва, Сварог. Добрыя багі давалі сонца, дождж, ураджай, прыплод жывёлы, дапамагалі ў каханні і сям'і, абаранялі ад злых сіл.
Якія багі, згодна з міфамі, імкнуліся шкодзіць людзям? Якімі вы іх уяўляеце?
- Шкодзіць людзям імкнуліся Чарнабог, Мара (Марана) — багіня смерці і хваробаў, Мор (павальная смерць, эпідэмія), а таксама злыя духі: чорт, ліхаманкі, балотная і лясная нечысць.
- Уяўляюцца яны страшнымі: Чарнабог — цёмная, змрочная постаць; Мара — старая, бледная жанчына ў чорным; Мор — невідочная сіла, што нясе хваробы і смерць.
У міфах злыя сілы супрацьстаяць светлым багам і сімвалізуюць цемру, холад, хваробы і смерць.
Людзям шкодзілі Чарнабог, Мара, Мор і іншыя злыя духі. Я ўяўляю іх цёмнымі, страшнымі, вельмі непрыемнымі істотамі.
Раскажыце, што апавядаюць міфы пра спрадвечную барацьбу паміж светлымі і цёмнымі сіламі. Як нашы продкі спрабавалі ўлагодзіць багоў?
- Міфы апавядаюць, што светлыя і цёмныя сілы змагаюцца заўсёды. Калі свядуць навальніцу, Пярун б'е маланкамі ў злых духаў, а ўвечары і ўначы цёмныя сілы наступаюць. Раніцай, з усходам сонца, светлыя багі перамагаюць, і цёмныя сілы адступаюць, каб потым зноў вярнуцца ў смяротнай бойцы.
- Каб улагодзіць багоў, продкі:
- прыносілі ахвяры (хлеб, мёд, малако, жывёл);
- ладзілі святы і абрады (Купалле, Каляды, Масленіца);
- чыталі заклінанні і малітвы;
- шанавалі святыя месцы (гаі, камяні, крыніцы).
Светлыя і цёмныя сілы вечна змагаюцца: дзень і лета змяняюць ноч і зіму, і наадварот. Багоў продкі ўлагоджвалі ахвярамі, абрадамі, святамі, заклінаннямі і шанаваннем святых месцаў.
