Прачытайце скорагаворкі М. Пазнякова… (белорусский язык)

№

Правописание приставок раз- / рас-

Прачытайце скорагаворкі М. Пазнякова. Запішыце іх, устаўляючы прапушчаныя літары. У словах абазначце прыстаўкі, растлумачце іх напісанне.

У гародчыку чаромха ра..цвіла,
Пчоламі чаромха загула.

Галаваломку ра..гадвае Ромка,
Толькі няпростая галаваломка.

Складзіце схему першага сказа.

Решение

Слово ра..цвіла: корень начинается с глухого «ц», значит, пишем приставку рас-: расцвіла.
Слово ра..гадвае: корень начинается со звонкого «г», значит, пишем приставку раз-: разгадвае.
В слове загула приставка за-: загула.

Запись:
У гародчыку чаромха расцвіла,
Пчоламі чаромха загула.

Галаваломку разгадвае Ромка,
Толькі няпростая галаваломка.

Схема первого предложения. Оно сложное и состоит из двух простых частей, между ними запятая:

💡 Почему так

Приставки раз- и рас- пишутся по правилу: перед гласными и звонкими согласными — раз-, перед глухими — рас-.

Ответ

расцвіла (приставка рас- перед глухим «ц»), разгадвае (приставка раз- перед звонким «г»), загула (приставка за-). Схема первого предложения: [ ], [ ].

№

Приставки раз- и рас-

Размяркуйце па групах словы з прыстаўкамі раз- і рас-. Растлумачце напісанне прыставак. З трыма словамі складзіце сказы.

Ра(?)круціць, ра(?)вязаць, ра(?)шукаць, ра(?)жаваць, ра(?)маляваць, ра(?)долле, ра(?)крой, ра(?)вага, ра(?)мова, ра(?)калоць, ра(?)гарнуць, ра(?)злаваць, ра(?)кінуць.

Да вылучанага дзеяслова падбярыце аднакарнёвыя словы. Запішыце іх, вызначце корань.

Решение

Приставка раз- (корень начинается с гласного или звонкого согласного):
развязаць (в), разжаваць (ж), размаляваць (м), раздолле (д), развага (в), размова (м), разгарнуць (г), раззлаваць (з).

Приставка рас- (корень начинается с глухого согласного):
раскруціць (к), расшукаць (ш), раскрой (к), раскалоць (к), раскінуць (к).

Предложения:

Хлопчык разгарнуў кнігу.
Мама расшукала згубленыя ключы.
Брат раскалоў арэх.

Однокоренные слова к глаголу размаляваць: маляваць, малюнак, маляр, размалёўка, размалёўваць. Корень — мал (в формах -маляв-/-малюн-/-малёў- чередование).

💡 Почему так

Перед звонкими согласными и гласными пишется раз-, перед глухими — рас-. Приставка не меняется при произношении [з] и [с] на письме.

Ответ

Раз-: развязаць, разжаваць, размаляваць, раздолле, развага, размова, разгарнуць, раззлаваць.
Рас-: раскруціць, расшукаць, раскрой, раскалоць, раскінуць.
Сказы: Хлопчык разгарнуў кнігу. Мама расшукала згубленыя ключы. Брат раскалоў арэх.
Аднакарнёвыя да «размаляваць»: маляваць, малюнак, маляр, размалёўка; корань — мал-.

Помогло?

Прачытайце скорагаворкі М. Пазнякова. Запішыце іх, устаўляючы прапушчаныя…