Фото сделано под углом, текст мелкий. Эпиграф к заданию
Эпиграф текстындагы сүзләрне (авторның исем-фамилиясен дә) икегә аерып яз.
| Рәт гармониясе сакланган сүз | Рәт гармониясе сакланмаган сүз |
|---|
Эпиграф: «Могҗизалар балачакта гына була. Владислав Гжегорчик».
Рәт гармониясе сакланган сүздә барлык сузыклар бер рәттән: я калын (а, о, у, ы), я нечкә (ә, ө, ү, е, и).
- балачакта: а, а, а, а — барысы калын, гармония сакланган.
- гына: ы, а — калын, сакланган.
- була: у, а — калын, сакланган.
- могҗизалар: о (калын) белән и (нечкә) бергә килгән, сакланмаган.
- Владислав, Гжегорчик: чит телдән алынган исем-фамилия, гармония юк.
Татар сүзләрендә сузыклар бер рәттән тора (я калын, я нечкә). Алынма сүзләрдә һәм чит исемнәрдә бу кагыйдә еш бозыла.
| Рәт гармониясе сакланган сүз | Рәт гармониясе сакланмаган сүз |
|---|---|
| балачакта, гына, була | могҗизалар, Владислав, Гжегорчик |
Хикәядән өзек укуны дәвам ит.
- Фокусчылар нинди фокуслар күрсәтә?
- Синең нинди фокуслар күргәнең бар?
- Малайның кесәсеннән «теге» стакан ничек чыга дип уйлыйсың?
- Фокусчылар малайны ни өчен тамашага бушка керткән? соравына кабат җавап бир. Җавабыңны дәлилләп.
- Әлеге фокусчылар гаделме?
Җаваплар өзек һәм рәсем буенча языла.
- Фокусчылар кесәдән озын ленталарны чыгара, стаканны юкка чыгара, аны малайның кесәсеннән табып чыгара.
- Мин цирктә һәм телевизорда шарлар, кәрт һәм тавыш белән фокуслар күргән идем.
- Фокусчы стаканны яшерен рәвештә малайның кесәсенә салган дип уйлыйм. Тамашачылар моны сизми калган.
- Малай «теге» стакан чыкканчы тамашачыларны гаҗәпләндерер өчен кирәк булган. Стакан аның кесәсеннән чыккач, халык «ах!» дип куйган.
- Юк, гадел түгел. Фокусчылар малайны алдаган һәм аны үзләренең хәйләсендә кулланганнар.
- Лента чыгару, стаканны юкка чыгару һәм малайның кесәсеннән табу.
- Шарлар һәм кәрт белән фокуслар.
- Стаканны яшерен рәвештә кесәгә салганнар.
- Тамашачыларны гаҗәпләндерер өчен.
- Юк, малайны алдаганнар.
Тексттан мисаллар табып укы.
[э], [ө] авазлары кергән сүзләр:
Иренләшкән сузыклар булган сүзләр:
Алгы рәт сузыклары булган сүзләр:
Кыска сузыклар булган сүзләр:
Ирен гармониясе сакланган сүзләр:
Сүзләр хикәядән өзектән алына.
- [э], [ө]: эштән, эчтем, көнне, өлешен.
- Иренләшкән сузыклар (о, ө, у, ү): көнне, умач, шулпаны, минутта, клубка, урындыктан, очтым.
- Алгы рәт сузыклары (ә, ө, ү, е, и, э): иртәрәк, хикмәтләр, көнне, кесәсеннән, күкрәк.
- Кыска сузыклар (ы, э): кайттык, чыгардылар, башланды, урындыктан.
- Ирен гармониясе: урындыктан, өлешен.
Иренләшкән сузыклар — о, ө, у, ү: аларны әйткәндә иреннәр түгәрәкләнә. Алгы рәт сузыклары — ә, ө, ү, е, и, э.
[э], [ө]: эштән, эчтем, көнне, өлешен.
Иренләшкән сузыклар: көнне, умач, шулпаны, минутта, клубка, урындыктан.
Алгы рәт сузыклары: иртәрәк, хикмәтләр, көнне, кесәсеннән.
Кыска сузыклар: кайттык, чыгардылар, башланды.
Ирен гармониясе сакланган: урындыктан, өлешен.
